Globe theater

De magie van het originele Globe theater

Het eerste Globe theater, dat in 1599 de deuren opende, was een uniek bouwwerk. Het was een achthoekig gebouw, deels openlucht, wat het een heel eigen sfeer gaf. Als je daar stond, voelde je de energie van duizenden toeschouwers om je heen. Dit theater bood plaats aan alle lagen van de bevolking. De rijke burgers kochten een plek op de galerijen, terwijl de ‘groundlings’, de minder bedeelden, midden in de actie stonden, onder de blote hemel.

Denk eens aan het geluid. Geen microfoons, geen ingewikkelde verlichting. De acteurs moesten hun stem dragen tot in de hoogste hoeken. Hun expressie, hun woorden – dat was hun enige gereedschap. Dat vraagt om een immense vaardigheid. Je begrijpt al snel waarom de toneelstukken daar zo levendig waren. Het publiek was direct betrokken bij de gebeurtenissen op het toneel.

Wie bouwde dit wonder van hout?

Het idee voor dit theater kwam niet uit de lucht vallen. Het was nauw verbonden met de actrice-ondernemers van die tijd. De groep rondom de beroemde schrijver, de ‘Lord Chamberlain’s Men’, zocht een nieuw onderkomen nadat hun vorige theater was ontmanteld. Zij financierden de bouw van het Globe. Ze gebruikten materialen van een ouder, nabijgelegen theater. Een slimme manier om kosten te besparen en toch een indrukwekkende locatie neer te zetten.

Het was een gemeenschappelijke inspanning, een investering in hun kunst. Ze wisten dat een eigen theater hen controle gaf over hun producties. Ze konden hun eigen stukken spelen, precies zoals zij dat wilden. Dit gaf hun gezelschap een enorme voorsprong in de competitieve toneelwereld van Londen.

Het leven op het toneel: Wat speelde men daar?

In het Globe theater speelde men de meest baanbrekende werken van de Gouden Eeuw. Je bezocht het theater om compleet ondergedompeld te worden in drama. Denk aan tragische helden, komische verwikkelingen, en historische epossen. De stukken waren vaak snel, boeiend en soms behoorlijk luidruchtig.

Wat fascineert, is hoe de beperkte middelen werden omgezet in spectaculaire voorstellingen. Het toneel had nauwelijks decor. De kracht lag in de taal. Woorden moesten de bossen, de paleizen en de slagvelden oproepen in jouw verbeelding. De acteurs, allemaal mannen, speelden zowel de mannelijke als de vrouwelijke rollen. Dit gaf een unieke dynamiek aan de relaties die op het podium werden uitgebeeld.

Populaire genres die je hier zag, waren: de tragedies van Shakespeare, waarvoor je meer informatie kunt vinden in Shakespeare theater.

• Tragedies vol menselijk falen en groot verdriet.

• Komedies vol misverstanden en slimme dialogen.

• Historische stukken die de macht van de monarchie vierden.

Als je een kaartje kocht voor een voorstelling in het Globe theater Londen, kocht je meer dan alleen een zitplaats. Je kocht een ervaring, een stukje gemeenschapsgevoel. Iedereen, van de hoogste edelman tot de straatverkoper, was samengebracht door de kracht van het verhaal.

De rol van het publiek bij een Globe theater voorstelling

Het publiek was een essentieel onderdeel van de voorstelling. Zij waren niet passieve toeschouwers; ze waren actieve deelnemers. Ze joelden, ze klapten, ze gooiden soms zelfs fruit als een scène niet beviel. De acteurs moesten constant de vinger aan de pols houden. Deze interactie maakte elke voorstelling uniek.

Als je zelf ooit in dat sta-gedeelte had gestaan, de ‘pit’, dan had je de acteur bijna kunnen aanraken. Die nabijheid creëerde een intense, rauwe energie. Het was theater in zijn puurste, meest democratische vorm. Het was de ultieme volksvermaak in die tijd.

Het einde van een tijdperk: Wat gebeurde er met het eerste theater?

Het eerste, iconische Globe theater had geen eeuwig leven. In 1613, tijdens een voorstelling van een stuk dat waarschijnlijk over Hendrik VIII ging, ging het noodlottig mis. Een kanonschot, gebruikt voor een speciaal effect, zette het rieten dak in lichterlaaie. Binnen de kortste keren stond het hele gebouw in brand. Gelukkig raakte niemand ernstig gewond, maar het theater ging compleet in rook op. Een trieste afloop voor zo’n culturele schatkamer.

Maar geef de mensen van die tijd iets minder snel op dan je misschien zou denken. Binnen een jaar stond er al een nieuw gebouw op dezelfde plek. Het tweede Globe theater was nog groter en had een dak van dakpannen in plaats van riet. Dit was een duidelijke les uit de brand.

VIDEO: English – The globe: Shakespeare’s Theatre (B1-B2)

De latere ondergang

Het nieuwe theater beleefde nog vele succesvolle jaren. Echter, de politieke winden keerden. De Puriteinen, die theater als immoreel beschouwden, kregen meer macht. In 1642 besloten de autoriteiten alle theaters te sluiten. Het was het definitieve einde voor het originele toneelcomplex. Het gebouw werd later gesloopt om plaats te maken voor huizen.

Dit markeerde een lange periode waarin de rijke traditie van het openluchttheater in Londen stilviel. De herinnering aan het beroemde schouwspel van het Globe theater leefde alleen nog voort in de teksten die er geschreven en gespeeld werden.

De wedergeboorte: Het moderne Shakespeare’s Globe

Gelukkig eindigt dit verhaal niet in de ruïnes. Dankzij de passie van een paar toegewijde liefhebbers in de twintigste eeuw, kwam er een droom om het theater te herstellen. Men wilde de exacte ervaring van de Elizabetaanse tijd herbeleven.

In 1997 opende Shakespeare’s Globe in Londen, op slechts tweehonderd meter van de historische locatie. Dit theater is een getrouwe reconstructie van het origineel. Zij gebruikten historische technieken en materialen, zoals eikenhout en pannendaken, om de authenticiteit te garanderen. Als je nu een voorstelling bezoekt, sta je op de precieze plek waar de ‘groundlings’ stonden.

De missie van dit nieuwe theater is helder: het levende erfgoed van Shakespeare en zijn tijdgenoten in stand houden. Je ervaart daar de stukken exact zoals ze bedoeld waren: met daglicht, met beperkte effecten, en met de volledige betrokkenheid van het publiek, net als op Shakespeares iconische podium.

Het is een ongelooflijke kans om een brug te slaan tussen de zestiende eeuw en jouw leven vandaag. De energie die de acteurs op het podium brengen, is een direct echo van die eerste, vurige dagen in het houten amfitheater.

*

Veelgestelde vragen over het Globe theater

Waar bevond het originele Globe theater zich precies?

Het originele Globe theater stond aan de zuidkant van de Theems in Southwark, Londen. Dit was destijds een gebied buiten de directe jurisdictie van de stad, wat het populair maakte voor theaters en andere ‘onzedelijke’ zaken.

Must-reads

Ga dieper in op Globe theater met deze informatieve selectie.

• The Old Globe: Home

Hoe hoog was het originele Globe theater?

Het originele Globe theater had naar schatting drie verdiepingen galerijen rondom het toneel, wat het een hoogte gaf van ongeveer 10 meter.

Wat is het verschil tussen het oude en het nieuwe Globe theater?

Het belangrijkste verschil is het dak. Het origineel had een rieten dak (wat de brand veroorzaakte), terwijl de reconstructie uit 1997 een pannendak heeft voor de veiligheid. De plattegrond en het speelconcept zijn echter vrijwel identiek.

Moet ik staan als ik het moderne Globe theater bezoek?

Nee, dat hoeft niet. Je kunt kiezen voor zitplaatsen op de galerijen (duurder) of voor de staande plaatsen vooraan bij het toneel (de zogenaamde ‘groundlings’ plaatsen, deze zijn het goedkoopst).